|
 | |||||||
| ||||||||
الکزار: کتابخانه عمومی مرکزی مارسی
زهرا بیگدلی
دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی
zbigdeli@gmail.com
برگرفته از : http://www.irandoc.ac.ir
چکیده
هدف از نوشتن این گزارش بیان تاریخچه، سال تأسیس یا آمار و ارقام یک کتابخانه نیست، بلکه هدف تقسیم یک تجربه و به تصویر کشیدن نمایی از کتابخانه ای در نوع خود مدرن، بزرگ و مهم در فرانسه است که در مرکز شهر مارسی (دومین شهر بزرگ فرانسه که در جنوب این کشور، در کنار دریای مدیترانه واقع شده است) و در کنار پر رفت و آمدترین خیابان شهر، مورد توجه تمامی شهروندان قرار گرفته به طوری که همه از کوچک و بزرگ قبل و بعد از خرید و انجام امور روزانه به کتابخانه مراجعه و نیازهای خود را برآورده می نمایند. کتابخانه ای که سعی کرده است با درهم آمیختن هنر و فناوری لذت دانستن را برای شهروندان به ارمغان آورد.
مقدمه
از لحاظ لغوی واژه "الکزار" به معنای کاخ است که از معادل اسپانیولیِ واژه عربی "القصر" وام گرفته شده است. الکزار، کتابخانه عمومی مرکزی شهر مارسی (دومین شهر بزرگ فرانسه) است. جهت ساخت این کتابخانه ٦١.٠٠٠.٠٠٠ یورو هزینه شده است که این مبلغ با کمک مالی دولت، وزارت فرهنگ و ارتباطات، شورای شهر و شورای عمومی استان تأمین شده است. 
در تاریخ ٢٤ مارس ١٩٩٧ انجمن شهر با طرح ساختن کتابخانه موافقت نمود و در ٢٧ اکتبر ١٩٩٧ دیدیه روژان[2] و آدرین فنسیلبر[3] برنده مناقصه ساخت و اجرای طرح کتابخانه شدند. در تاریخ ٣٠ مارس ٢٠٠٠ اولین سنگ بنای کتابخانه گذاشته شد و روز ٣٠ مارس ٢٠٠٤ درهای کتابخانه به روی عموم گشوده شد.
براساس یک پژوهش انجام شده در هفته اول بازگشایی کتابخانه: "در روز نخست بازگشایی بین ساعت ١١-١٩، ٦٠٠٠ نفر از کتابخانه بازدید نمودند و ظرف سه روز شمار مراجعه کنندگان به ١٠.٠٠٠ نفر رسید که به دلیل رعایت مسائل امنیتی ورود آنان به کتابخانه محدود شد، در حالی که در داخل کتابخانه انبوه جمعیت بود و صف های طولانی برای ثبت نام و امانت، و تمام اینها نشان دهنده این بود که این شهر هم مردمی تشنه دانش دارد. "
مطابق گفته های فرانسوا لربر[4] ریاست کتابخانه و طبق اولین آمارها از ٤٠.٠٠٠ عضو کتابخانه ٨/٤٦ درصد شامل افرادی می شدند که هرگز در یکی از کتابخانه های عمومی شهر عضو نشده بودند (البته این امر دلیل بر این نمی شود که این افراد هرگز از کتابخانه استفاده نکرده اند)، ٧/٨٩ درصد از اعضای ثبت نام کننده از ساکنین مناطق و محله های نزدیک بودند و نیمه دیگر از کل شهر و برخی موارد از سایر شهرهای استان. چنین موفقیت چشم گیری پیش بینی شده بود، ولی برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده، زمان بیشتری مورد نیاز است.
مطابق اظهارات ریاست کتابخانه چنین موفقیتی، بازتابی است از؛ معماری ساختمان، پخش نور و بازی با نور در کل ساختمان و ساختار اسکاتلندیِ آن، یعنی پنجره ها و شیشه ها به طور بسیار هنرمندانه ای در اطراف شبستان بزرگ و نورانی تعبیه شده اند که این فضا به خواننده آرامش و به بیننده نورانیت می بخشد. 
دلیل دیگری که کتابخانه روزانه موفق به جذب ٣٠٠٠ تا ٨٠٠٠ نفر مراجعه کننده می باشد این است که همه در هر سطحی که باشند می توانند پاسخ نیازهایشان را در آنجا بیابند، به معنای واقعی یک کتابخانه عمومی که به نیاز شهروندان بها داده است. به جاست که یادآوری شود، این کتابخانه برای ظرفیت ١٠ هزار مراجعه کننده در روز پیش بینی شده است.
تنوع منابع اطلاعاتی سبب جذب مراجعه کنندگان گوناگونی از قبیل کودکان و نوجوانان، افراد بازنشسته، دانش آموزان، دانشجویان و ... شده است. به عبارت دیگر، کتابخانه سعی دارد پاسخگوی نیاز تمام شهروندان باشد که تا حد زیادی در این کار موفق بوده است.
ساعات پایانی کار کتابخانه و صبح شنبه (روز تعطیل) شلوغترین ساعات کاری کتابخانه است و البته شلوغ، نه به این معنا که جایی برای نشستن وجود ندارد، بلکه کتابخانه پاسخگوی تعداد مراجعه کننده بیشتری در مقایسه با ساعات و روزهای دیگر است. لازم به ذکر است که روزهای کار کتابخانه، روزهای سه شنبه تا شنبه از ساعت ١١-١٩ است و تنها روز تعطیل به جز یکشنبه و دوشنبه، روز ١٤ می "روز کار" می باشد.
کتابخانه رسماً ١٤ نوامبر ٢٠٠٤ با حضور ژاک شیراک، رئیس جمهور فرانسه افتتاح شد. اگر شهردار شهر و رئیس کتابخانه از نشان دادن کتابخانه به ژاک شیراک احساس غرور می کردند بی دلیل نبود، هدف ساختن بنایی نورگیر، روشن و خیره کننده بوده است جایی که خوانندگان بتوانند به راحتی و بدون کمترین مشکلی جا به جا شوند. جایی که شبستان بزرگ کتابخانه همانند یک خیابان عمل می کند، نورانی ترین فضا که تقریباً تمامی فضاها از نور طبیعی خورشید، بدون وجود اشعه های مزاحم (سقف شیشه ای تعبیه شده برای شبستان همزمان نور خورشید را تجزیه می کند) بهره مند می شوند.
و اما نمای مرمرین، که ارتباطی میان بافت قدیم و جدید ایجاد کرده، همانطور که دیدیه روژان اظهار داشته است: "یک کتابخانه در وهله اول یک انتقال و یک ارتباط است، و این وجهه باید از اولین نگاه به کتابخانه بر آورده شود." شاید به همین دلیل است که سعی شده کتابخانه دارای نمایی خیره کننده باشد.
نمای کتابخانه با سنگ مرمر به قطر ٣ میلی متر ساخته شده است که اجازه می دهد نور بسیار ملایمی وارد سالن های مجاور گردد.
ساختمان کتابخانه از چهار طبقه تشکیل شده است. مجموعه کتابخانه انواع منابع اطلاعاتی از جمله کتاب، نشریات، فیلم، لوح فشرده، دی وی دی[5]، و غیره را در بر می گیرد که از نظام دیویی برای رده بندی آنها استفاده شده است.
در هر بخش، میز و صندلی برای مطالعه، مبلمان (در تمامی بخش های کتابخانه با فاصله های اندک مبل های راحتی جهت لذت بخش کردن مطالعه در اختیار مراجعه کنندگان قرار گرفته است)، رایانه هایی با امکان دسترسی به فهرستگان پیوسته کتابخانه، پایگاه های اطلاعاتی و مدارک الکترونیکی موجود است.
این رایانه ها یا به صورت متمرکز به تعداد ١٠ عدد روی یک میز بزرگ با رعایت فاصله ای مناسب (برای احترام به حریم خصوصی افراد) و یا در میان قفسه کتاب ها دیده می شود که به صورت ماهرانه ای جهت صرفه جویی در فضا در دسترس مراجعه کنندگانی است که در میان قفسه ها احتیاج به جستجو در فهرستگان دارند.
تجهیزات کتابخانه
یک میلیون منبع برای امانت یا استفاده در محل.
١٧٠٠ صندلی برای نشستن.
٢٣٠ رایانه برای استفاده کنندگان.
٢٥٠ کارمند که ١٤٠ نفر از آنها با مراجعه کنندگان ارتباط دارند.
سالن کنفرانس با گنجایش ٣٠٠ نفر.
سالن نمایشگاه ٢٠٠ متر مکعب.
٣٥٠ هزار منبع با دسترسی آزاد.
٢٠٠ هزار نسخه قدیمی و با ارزش.
کل فضا ١٨٠٠٠ متر مکعب می باشد که از این میزان، ١١٠٠٠ متر مکعب آن برای عموم مراجعه کنندگان قابل استفاده می باشد.
بخش های کتابخانه
١.طبقه همکف
شامل بخش های زیر است:
الف. ثبت نام
سمت راست درب ورودی کتابخانه ٧ واحد ثبت نام قرار گرفته است که افراد می توانند با ارائه یکی از مدارک زیر ثبت نام نمایند:
١. کارت شناسایی
٢. مدرکی دال بر سکونت در شهر مربوطه، مانند: فاکتور تلفن، برق، اجاره نامه
٣. رضایتنامه برای کودکان
تعرفه و مدت زمان ثبت نام:
_ ١٦ یورو به مدت یک سال
_ ثبت نام رایگان شامل افراد زیر ١٨ سال، دانش آموزان، دانشجویان، افراد بیکار و کسانی می شود که به هر دلیلی معاف از مالیات هستند.
_ افراد با داشتن کارت عضویت از یکی از کتابخانه های شهر، به صورت خودکار عضو شبکه کتابخانه های شهر می شوند و می توانند از کلیه کتابخانه ها، منابع موردنیاز خود را به امانت گیرند، ولی منابع باید به کتابخانه مبدأ عودت داده شوند.
ب. اطلاعات
در این بخش اطلاعات مورد نیاز درباره کارایی ساختمان، چگونگی قرار گرفتن بخش های مختلف، کمک و راهنمایی جهت استفاده از دستگاه های امانت، جستجوی منابع در فهرستگان، پذیرفتن گروه های بازدید و راهنمایی آنها با قرار ملاقات قبلی برای معرفی کتابخانه، و همچنین پاسخگویی به پرسش های کلی و اساسی درباره کتابخانه و همچنین اطلاعاتی درباره برنامه ها، کنفرانس ها، کنسرت ها و یا جلساتی که در کتابخانه برگزار می شود در اختیار مراجعه کنندگان قرار می گیرد. همچنین در این بخش می توان به فهرست برنامه های مربوط به سایر کتابخانه های شهر نیز دسترسی داشت.
ج. کتابدار مرجع
در این بخش ٣ نفر پاسخگوی مراجعه کنندگان هستند، چنانچه مراجعه کننده در یافتن منابع و یا موضوع مورد نظر خود دچار مشکلی شده باشد و یا نیاز به راهنمایی داشته باشد، می تواند به این بخش مراجعه کند تا در صورت نیاز به سایر بخش ها راهنمایی شود. جهت کارایی بیشتر در رفع نیاز مراجعه کنندگان غیر فرانسوی، کارکنان این بخش مسلط به زبان انگلیسی می باشند.
د. امانت و عودت منابع
استفاده از کلیه منابع و تسهیلات موجود در کتابخانه برای عموم آزاد است، اما برای امانت گرفتن منابع، داشتن کارت عضویت ضروری است. که البته به محض ثبت نام و در دست داشتن کارت عضویت، افراد می توانند منابع مورد نیاز خود را به امانت گیرند.
این بخش شامل ٥ واحد ویژه امانت منابع و ٥ واحد مخصوص عودت است که در ساعت های پر مراجع، ١٢ نفر، ١٠ نفر برای امانت و عودت ١ نفر جهت سرپرستی و رفع مشکلات احتمالی و ١ نفر مسؤول ارسال منابع عودت داده شده به طبقه زیرین کتابخانه می باشد، جایی که کتاب ها بر حسب واحد تفکیک می شوند و جهت قفسه گذاری به بخش های مربوطه ارسال می شوند. البته قابل ذکر است که تمامی جا به جایی های مربوطه به وسیله بالابرهای ویژه کارمندان و منابع انجام می شود.
کمی دورتر از میز بزرگ امانت کتابخانه، برای کمک بیشتر و تسهیل امر امانت ٥ دستگاه خودکار امانت تعبیه شده است که هر کسی به راحتی می تواند با کمک کارت عضویت و راهنمایی های شفاف موجود، مرحله به مرحله کار خود را انجام و با دریافت رسید از دستگاه، به کار خود پایان دهد.
هر عضو می تواند هر بار ١٠ کتاب، یا ١٠ لوح فشرده ، نوار کاست یا ١ دی وی دی یا ٢ نوار ویدئویی به مدت ٣ هفته به امانت بگیرد، منابع مرجع با علامت قرمز مشخص شده اند که فقط برای استفاده در محل می باشند.
ح. بخش مواد دیداری و شنیداری
شامل انواع مختلف موسیقی کلاسیک، معاصر، موسیقی بین الملل، ترانه های فرانسوی و موسیقی های فیلم است. از آنجا که محل کتابخانه در گذشته سالن کنسرت بوده، جهت گرامیداشت آن، در این بخش از مجموعه موسیقی ها و ترانه های مربوط به آن زمان برای علاقه مندان گردآوری شده است.
و. بخش کودکان و نوجوانان (١)
این بخش مخصوص مراجعه کنندگان زیر ١٦ سال است که شامل رمان، افسانه، فرهنگ لغت، دایره المعارف، روزنامه ها و مجله های مخصوص آنها، نوارهای ویدئویی، دسترسی به اینترنت، بخش موسیقی، بخش زبان های خارجی و سایر فعالیت ها از قبیل، ساعت های قصه گویی، کارگاه های آموزشی و نشست های ویژه ادبیات کودکان است.
ز. بخش روزنامه ها
این بخش شامل تمامی روزنامه ها، اعم از محلی، ملی و بین المللی و نشریات روز اطلاعات عمومی است. منابع این بخش به امانت داده نمی شود.
٢. طبقه اول
شامل بخش های زیر است: 
الف. بخش کودکان و نوجوانان (٢): قسمت دوم از بخش کودکان و نوجوانان در طبقه دوم قرار گرفته است که شامل: سالن قصه گویی با ظرفیت ٥٠ نفر و جزیره کتاب[6] که منابع مرجع برای مراجعه کنندگان تازه کار، حرفه ای و پژوهشگران این حوزه را در بر دارد.
ب. بخش جامعه: شامل تمامی منابع مربوط به جامعه شناسی می باشد.
ج. بخش منابع ویژه شهر مارسی: شامل هرگونه منابع، اعم از اطلاعات تاریخی، جغرافیایی، کشاورزی، اقتصادی، توریستی و غیره در مورد شهر است.
د. سالن نمایشگاه
٣. طبقه دوم
شامل بخش های زیر است:
الف. بخش زبان و ادبیات: شامل تاریخ ادبیات عمومی، ادبیات بین الملل، ادبیات فرانسه، رمان، تئاتر و غیره است.
ب. بخش علوم و فناوری: شامل آثار حوزه های مهندسی، پزشکی، شیمی، ریاضی، رایانه و غیره است.
ج. بخش هنر: شامل هنرهای زیبا، تئاتر، سینما، عکاسی، رادیو و تلویزیون و غیره است.
٤. طبقه سوم
شامل بخش های زیر است:
الف. بخش تمدن و مدرنیته: شامل تاریخ جهان، تاریخ فرانسه (به جز مارسی)، فلسفه، اسطوره شناسی، ستاره شناسی و غیره است.
ب. بخش مرجع: شامل کتاب های مربوط به کتابداری، فرهنگنامه ها، دایره المعارف ها، اطلس های جغرافیایی و منابع مرجع آماده است.
ج. خواندن به سبکی دیگر، ویژه نابینایان: این بخش ویژه نابینایان، کم بینایان و سایر افرادی است که به این حوزه علاقه مند می باشند. در این بخش متون ضبط شده روی نوار کاست و سی دی، کتاب هایی با حروف بزرگ، منابعی با خط بریل، مجله هایی درباره معلولان با خط بریل و یا حروف بزرگ، سه کابینه مجهز به رایانه های ویژه نابینایان و کم بینایان و یک دستگاه خواندن قرار دارد. کتابداران این بخش دوره های آموزشی ویژه ای را جهت کمک به چنین مراجعه کنندگانی گذرانده اند.
د. بخش نسخ خطی: شامل مجموعه های با ارزش و کمیاب، دستنوشته ها، نسخ خطی، کپی از اصل اسناد مهم، مهرها، و اسناد قبل از سال ١٩٠٠ است. ورود به این بخش تحت کنترل بوده و نیازمند ثبت نام است.
کتابخانه ای برای همه
هدف الکزار، اشاعه اطلاعات و فرهنگ در ابعاد هر چه وسیعتر و برای همه می باشد. توجه به معلولان و مراجعانی که عجله دارند دل مشغولی است که در چیدمان کل ساختمان نمایان می باشد. راهنماهای نصب شده، سهولت جا به جایی برای معلولین، سهولت دستیابی به بخش های گوناگون و غیره همه نشان دهنده تلاش هایی است که در جهت صرفه جویی در وقت مراجعه کننده انجام پذیرفته است.
تمام فضاها به گونه ای طراحی شده است که افراد معلول با ویلچر به راحتی و بدون زحمت و بدون نیاز به کمک از امکانات استفاده کنند. به عنوان مثال، ورودی و خروجی، راهروها و حتی دکمه های تعبیه شده در بالابرها جهت سهولت استفاده، در ارتفاع پایین قرار گرفته است.
برای نابینایان هم تمهیداتی در نظر گرفته شده است. زنگ مخصوصی هنگام باز و بسته شدن در ورودی به صدا در می آید. باندهای فلزی که بر روی کف پوش موکتی تمام ساختمان قرار گرفته است به گونه ای که فرد نابینا با دنبال کردن این باندها می تواند به بخش های مختلف دست بیابد. وجود راهنما و نقشه تمام طبقات با خط بریل در اطلاعات هر واحد. استفاده از خط بریل در بالابرها به همراه راهنمای صوتی که هنگام توقف در هر طبقه، شماره آن طبقه را اعلام می کند. بخش ویژه نابینایان در طبقه سوم، به نام "خواندن به سبکی دیگر " مجهز به تجهیزات رایانه ای ویژه نابینایان و کم بینایان است.
برای ناشنوایان نیز تمام کنفرانس ها به زبان علائم ارائه می شود و در کل ساختمان در فضاهای ضروری، مثل درب های ورودی و خروجی، از چراغ های چشمک زن و تابلوهای راهنمای بزرگ برای جلب توجه آنان استفاده شده است.
فهرست منابع و وبگاه کتابخانه
فهرستگان کتابخانه شامل فهرست منابع تمام کتابخانه های شهر می باشد. هنگام کاوش می توان جستجو را به کتابخانه ای خاص محدود نمود. نتیجه جستجو مکان کتاب، وضعیت امانت و تاریخ برگشت آن را نشان خواهد داد. هنگام جستجو فهرست کتابخانه با دادن پیوندهایی به سایر موضوع ها این امکان را فراهم می سازد که کاوشگر بتواند سایر منابع مرتبط با موضوع جستجو و یا سایر آثار یک نویسنده را نیز مشاهده نماید. در تمام مراحل جستجو برای راهنمایی مراجعه کننده توضیحات ضروری و لازم داده شده است.
با دسترسی به اینترنت و وبگاه کتابخانه[7]، هر کسی قادر خواهد بود در فهرستگان کتابخانه جستجو نماید و همچنین به اطلاعات ضروری درباره کتابخانه اعم از نشانی، تلفن، برنامه های در دست اجرا، کنفرانس های ماه های آینده و غیره دست یابد و همچنین اعضای کتابخانه با وارد کردن شماره کارت خود می توانند سابقه امانت، تاریخ برگشت و تعداد منابعی که امانت گرفته اند را ببینید.
امکانات فتوکپی
در تمام طبقات کتابخانه، دستگاه های فتوکپی تعبیه شده است که در صورت نیاز مراجعه کنندگان با استفاده از کارت های اعتباری مخصوص این دستگاه ها (که این کارتها در همه جا قابل استفاده هستند) نیاز خود را مرتفع می سارند.
پي نوشتها
[1]. Alcazar: The Municipal Library of Marseille: http://www.bmvr.mairie-marseille.fr/
[2]. Didier Rogeon
[3]. Adrien Fainsilber
[4]. Francois Larbre
[5]. DVD
[6]. L’ile aux livres (Book Island)
[7]. Alcazar Library: http://www.bmvr.mairie-marseille.fr/
منابع
Bibliotheque - Succes populaire pour l’Alcazar a Marseille. Le Monde, Monday 22 November, 2004. http://www.ledevoir.com/2004/11/22/69113.html
Colombier, S. (2004). Bibliotheque municipale a Vocation Rgional- visite en avant-premiere. http://www.mairie-marseille.fr/vie/images/mi0402/page20.pdf
Fouhal, F. (2003). La Bibliotheque de Marseille a Vocation Regionale: l'Alcazar. Available at: http://farid.fouhal.online.fr/bmvr.htm
Marius, J. (2004). L’Alcazar (nouvelle bibliotheque). Available at: http://online-massalia.org/v3/article.php?id_article=531
Negre, X. (2005). Alcazar bibliotheque municipale Marseille. Available at: http://www.lexilogos.com/bibliotheque_municipale_marseille.htm
منبع : http://www.hamvatansalam.com
| ||||
| ||||
کودکان به طراحی کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان کمک می کنند
بالاترین عناوین کتاب های موجود به زبان های فارسی، انگلیسی و مغولی است
واشنگتن – کتاب ها به 48 زبان تهیه شده اند و برای نگهداری زیبا هستند، و شما می توانید به راحتی کتاب هائی که شما را خوشحال، غمگین، هراسناک و یا شاد می کند، و یا کتاب هائی را که دارای حشرات، خزندگان و یا عنکبوت هستند، جستجو کنید. کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان (ICDL)(1) ، بنیادی غیر انتفاعی است که به صورت مجانی مجموعه بیش از 2,500 کتاب خود را بر روی سایت کامپیوتری کاملاً غیر تجاری و بدون آگهی تجاری عرضه میدارد.
شما چه علاقمند به یادگیری یک زبان خارجی به کمک ادبیات باشید، یا دوست داشته باشید که چشم انداز جهانی خود را گسترش دهید، و یا فقط به درجستجوی داستان های خوب برای خواندن آن برای خود یا فرزندتان باشید، مجموعه این تارنما از طریق اینترنت در انتظار شما است.
هدف کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان این است که کلیه کتاب های خوب کودکان در جهان، به هر زبانی، به صورت مجانی، قابل دسترسی باشد، کتاب هائی که به کودکان کمک می کند دنیای پیرامون خود و جامعه جهانی که در آن زندگی می کنند، بشناسند.
کتاب های موجود به ده زبان عمده، شامل انگلیسی 1471 عنوان، فارسی 407 عنوان، مغولی 237 عنوان، اسپانیولی 123 عنوان، آلمانی 80 عنوان، صربی 77 عنوان، فرانسه 46 عنوان، عربی 26 عنوان، فیلیپینی/ تاگالاگی 24 عنوان و عبری 23 عنوان می باشند.
برای هر دو منظور، مبارزه با بیسوادی جهانی و پیشبرد دانش ناشی از تلاقی فرهنگی؛ کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان می تواند نقش مهمی در کمک به عرضه مطالب از سرتاسر جهان داشته باشد. بن بدرسون، از مدیران کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان و استاد علوم کامپوتر در دانشگاه مریلند اظهار داشت: "حتی در بخش های ثروتمند کشورهای غنی – به عنوان مثال واشنگتن، دی سی و یا مریلند – مدارس دولتی به طور معمول دارای دانش آموزانی هستند که در خانه های خود به 30 تا 40 زبان مختلف صحبت می کنند. این دقیقاً واقعیتی از جهانی است که ما در آن زندگی می کنیم. اگر والدین آنها کتاب هائی از کشورهای مبداء به همراه نیاورده باشند، نمی توانند به این کتاب ها دسترسی داشته باشند."
بدرسون اظهار داشت که یک هزار داوطلب با کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان همکاری می کنند تا هرکس بتواند کتابی که به هر زبان می خواهد به دست آورد. این تارنما علاقمند به دریافت کتاب های بیشتری از ناشران و صاحبان حقوق مصنف است.
بدرسون به عنوان یک مثال از چگونگی گسترش دسترسی به این کتابخانه، اشاره به همکاری کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان با دولت مغولستان و بنیاد یک لپ تاپ برای هر کودک (OLPC)(2) در پروژه سواد آموزی که اعتبار آن از سوی بانک جهانی تامین شده است، داشت. دولت مغولستان 200 عنوان جدید از کتاب های تصویردار کودکان منتشر نموده است و آن را به صورت کتاب چاپی در کشور توزیع کرده است. اما همچنین برای کمک به بررسی قابلیت فن آوری آموزشی دیجیتال در مناطق روستائی، خواستار دسترسی به کتابخانه دیجیتال شد. بدرسون گفت: "ما نسخه مغولی کتابخانه دیجیتالی را ساخته ایم. ما این دویست عنوان کتاب را به آن افزودیم، و یک موتور جستجوگر اینترنتی در در اولان باتور مستقر کرده ایم.
بیشترین استفاده کنندگان از این کتابخانه در خارج از آمریکا کشورهای آفریقای جنوبی، چین، انگستان، کانادا، تایوان، فیلیپین، استرالیا و مصر هستند.
اعتبار مالی کتابخانه دیجیتالی که در سال 2002 بنیاد نهاده شد، در ابتدا به وسیله بنیاد ملی علوم، موسسه خدمات رسانی به کتابخاته ها و موزه ها، و تحقیقات مایکروسافت تامین شد . یک تیم تحقیقاتی چند رشته ای در دانشگاه مریلند کار عملی ایجاد کتابخانه دیجیتالی و سیستم کنترل شبکه را انجام دادند. بدرسون، یکی از محققان اصلی اظهار داشت، از آنجائیکه واقعاً در گذشته انتشاراتی در این زمینه وجود نداشت، و از آنجائیکه محققان معتقد بودند بهترین طراحی برای کودکان از سوی خود کودکان صورت می گیرد، طراحان با کودکان کار کردند تا ببینند آنها به چه چیزی علاقمند هستند و چگونه در اینترنت به جستجوی کتاب می پردازند.
آلیسون دروئین، همکار بدرسون در دانشگاه مریلند و مدیر پروژه کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان و استاد یار دانشگاه، با کودکان در زمینه طراحی و شناخت کاربرد فن آوری کار می کند. بدرسون گفت که آلیسون با گروهی در حدود شش نفر از کودکان 7 تا 11 ساله کار می کند، که آنان را "نیروی کودک،" می نامد، و آنان برای این کار هر هفته دو روز بعد از ظهرها به آزمایشگاه می آیند و دو هفته تمام وقت در تابستان به اردوی آموزشی می روند.
در نتیجه همکاری مستقیم با بچه ها به عنوان همکاران طراحی، تیم مریلند یک سیستم منحصر به فرد شبکه جستجوی اینترنتی را ایجاد نمودند. به عنوان مثال، کلید های جستجو در تارنما شبکه کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان، آنها را قادر می سازد که کتاب ها را بر اساس رنگ پشت جلد جستجو کنند. بدرسون توضیح داد: "بسیاری از مواقع کودکان تنها به دنبال یک کتاب برای خواندن هستند و واقعاً در جستجوی موضوع خاصی نیستند. بنابر این آنها ممکن است به خاطر نحوه احساس خود تنها به رنگ کتاب علاقمند باشند. در ضمن این روش راهی مناسب برای یافتن مجدد کتاب ها است – کتاب هائی که شما آن را قبلاً خوانده اید ولی نمی توانید نام آن را به خاطر آورید."
کودکان همچنین می توانند کتاب هائی را که کودکان دیگر جالب یافته اند و یا آنها را خوشحال، غمگین ساخته و یا ترسناک می باشند، جستجو کنند.
تیم مریلند همچنین با کار تحقیقاتی سنتی به آنچه که کودکان قادر به انجام آن با شبکه کامپیوتر هستند، پرداختند. یکی از یافته های مهم آنان این بود که کودکان جوان تر، از توانائی کمتری برای کنترل موشواره به نحو صحیح برخوردارند، و بنابراین کلیدها در شبکه جستجوی کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان چهار برابر بزرگتر از کلیدهای صفحه کلید کامپیوترهای معمولی است.
بدرسون بیان داشت: "طراحی برای کودکان تا حد بسیاری مانند طراحی برای چیزهای قابل دستیابی در جهان است. چیزها را ساده و آسان کردن برای اکثر افراد در اغلب اوقات خوب است. این یکی از دلایلی است که مردم کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان را دوست دارند: زیرا برای کودکان طراحی شده است، این سایت به خوبی برای بخش مهمی از مخاطبان ما– که مردمی دارای تجربه کمی در کاربا کامپیوتر هستند و مردمی می باشند که ممکن است به خوبی با زبانی که شبکه با آن می نویسد آشنا نباشند، و ممکن است زبان انگلیسی زبان دوم آنها باشد، کار می کند."
کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان در رقابت ناشران قرار ندارد، بلکه دوست آنان است
کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان برای هر کتابی که ارائه می دهد با صاحبان حقوق مولف آنها قرارداد دارد، مگر اینکه کار انتشار یافته عمومی باشد و دارای حقوق ناشر نباشد. بدرسون بیان نمود: " بخشی از دلایل اینکه صاحبان حقوق مصنف به ما اجازه استفاده از آثار خود را می دهند، به خاطر مسائل اقتصادی است."
صنعت نشر هنوز در حال بررسی این نکته است که آیا انتشار دیجیتالی کتاب ها فروش آنها را افزایش می دهد یا باعث کاهش آن می شود.
بر خلاف موسیقی دیجیتالی که نسخه دیجیتالی آن مشابه نسخه اصلی است، خوانندگان، علیرغم قیمت بسیار بالاتر، کتابهای چاپی را ترجیح می دهند. "برای تجربه ناب مطالعه -- به خصوص برای کودکان در مواردی که شما ممکن است بخواهید که کودک شما ضمن مطالعه روی زانوی شما بنشیند – استفاده از کتاب های چاپی ارزشمند است."
بدرسون اظهار داشت: "به نظر من کتابهای دیجیتالی تبلیغ بزرگی برای کتاب های چاپی است."
برای اطلاعات بیشتر به تارنمای کتابخانه بین المللی دیجیتالی کودکان مراجعه کنید.
http://www.icdlbooks.org/index.shtml
1. International Children’s Digital Library (ICDL)
2. One Laptop Per Child Foundation (OLPC)
گفتوگو با مسؤلان کتابخانه جديد نورت ونکوور
(به انگيزه افتتاح کتابخانه جديد نورت ونکوور)
برگرفته از: http://www.shahrgon.com
کتابخانهي جديد نورتونکوور واقع در جنوب خيابان چهاردهم و لانزدل، روز شنبه 20 سپتامبر 2008 با حضور عدهي کثيري از شهروندان نورت ونکوور افتتاح شد و فعاليت خدمترساني خود را دوباره آغاز کرد. در اين روز عدهاي از ايرانيان ساکن اين شهر نيز حضور داشتند.
اين کتابخانه که City Library نام گرفته است در روز افتتاحييه مورد بازديد نزديک به 4500 نفر قرار گرفت که حضور خردسالان در اين روز بسيار چشمگير و قابل توجه بود.
ساختمان کتابخانه توسط يکي از بهترين معماران کانادايي در سه طبقه ساخته شده و امکانات وسيعي دارد که ميتواند تمامي اقشار جامعه را در در تمامي سطوح علمي پذيرا شود. شايان ذکر است که تعدادي از ايرانيها نيز در اين کتابخانه مشغول فعاليت هستند.
افتتاح کتابخانه جديد نورت ونکوور باعث شد تا با دو تن از دستاندرکاران اين کتابخانه به گفتوگو بنشينيم.
با خانم فرشته کاشفي کتابدار چندفرهنگي و از اعضاي فعال ايراني تبار در کتابخانههاي نورت شور و خانم Jane Watkins رئيس کتابدارهاي کتابخانه نورت ونکوور، مصاحبههايي انجام دادهايم که در زير ميخوانيد:
فرشته کاشفي کتابدار مرجع و کتابدار خدمات چندفرهنگي نورت شور است. ايشان قبلاً عضو هيأت علمي کتابخانهي ملي ايران بوده و مسئول کتابشناسي ملي ايران بودهاست. وي مدتي در دانشکده تهران، مدرس کتابداري بوده و تجربهي ويراستاري در مؤسسهي انتشارات علمي و فرهنگي را نيز در کارنامه خود دارد.
فرشته کاشفي در ايران در کار چاپ و ترجمهي کتاب نيز دست داشته است.
با سلام. لطف کنيد سمت کاري خودتان را در کتابخانه نورتونکوور توضيح بدهيد؟
ـ قبل از هرچيز به شما خوشآمد ميگويم و از هفته نامه شهروند بي. سي ممنون هستم که از کتابخانهي ما بازديد کرده و گزارش تهيه ميکند. من فرشتهي کاشفي هستم و کتابدار مرجع و کتابدار خدمات چندفرهنگي. ضمنا اين اولين بار هست که يک چنين سمتي در اين کتابخانه و همچنين تمام کتابخانههاي نورتشور تعريف شدهاست. يعني خود سمت جديد هست.
چند سال مشغول فعاليت در کتابخانه هستيد؟
ـ فکر ميکنم خيلي سال. تمام عمر کاري من در رابطه با کتابخانه و کار کتابداري بوده. سابقهي کار من بعد از مهاجرت به کانادا حدوداً 17 سال ميشود و 17 سال هست که در کتابخانههاي کانادا کار ميکنم. ابتدا کارم را در کتابخانهي پزشکي شروع کردم و بعد جذب سيستم کتابخانههاي عمومي شدم. در بيشتر کتابخانههاي عمومي کار کردم و الان تقريبا به طور کامل براي اين کتابخانه کار ميکنم.
در ارتباط با روز افتتاحيه اين کتابخانه صحبت کنيد؟
ـ روز افتتاح که شنبه 20 سپتامبر بود، طبعا چون برنامهريزيهاي داخلي خود ما و کتابخانه 4 سال طول کشيده بود و حدود 2 سال هم ساختمان کتابخانه به طول انجاميده بود، در نتيجه خيلي حادثهي هيجانانگيزي براي خود ما و جامعهي استفاده کننده بود. در کتابخانه و در پلازاي خيابان 14 نورتونکوور جمعيت زيادي اعم از ايراني و غيرايراني جمع بودند. درهاي کتابخانه ساعت 12:30 باز شد و بچهها بودند که اول وارد کتابخانه شدند و کتابخانه را افتتاح کردند. ديدن اين منظره که بچهها با سروصدا و خوشحالي وارد شدند، خيلي قشنگ بود. بعد هم بقيه مردم وارد شدند و طبعا چون مدتها انتظار ديدن اين کتابخانه را داشتند، همه خيلي هيجان زده بودند. روز اول هم در فاصله زماني 12:15 تا 5 بعدازظهر ما آمار داريم که حدود 4500 نفر از کتابخانه ديدن کردند. چون خوب آگهي شده بود و روزنامههاي ايراني از جمله خود شهروند بي. سي به اطلاع مردم رسانيده بود. تعداد خيلي زيادي از کساني که از کتابخانه ديدن کردند از ايرانيان بودند. بنابراين حضورشان کاملا مشخص و چشمگير بود.
بخش فارسي اين کتابخانه به چه صورت هست و در چه زمينههايي ميباشد؟
ـ کتابخانه داراي يک مجموعهي کامل از کتاب و مواد غيرکتابي است، يعني به اصطلاح مواد ديدي و شنيدي مثل DVD يا CDهاي موسيقي. بخشي از اينها نيز به زبانهاي ديگر هست. مجموعهي اصلي کتابخانه طبعا به زبان انگليسي هست و ما جزو کتابخانههاي معدودي هستيم که مجموعههاي ساير زبانها را هم داريم. البته مجموعهسازي در زبانهاي غيرانگليسي کار بسيار مشکلي است. هم مسئلهي انتخاب مهم هست و هم مسئلهي فهرست کردن و تخصص خيلي بالا ميخواهد، براي همين خيلي از کتابخانهها توان اين را ندارند که اين سرويس را ارائه بدهند. زبانهايي که در اين جا موجود هست چيني، ژاپني، اسپانيايي و کرهاي هست به اضافهي زبان فارسي. البته فرانسه هم هست که ما زبان فرانسه را جزو زبان ديگر تلقي نميکنيم زيرا زبان دوم کانادا هست ولي زبان فرانسه هم به دليل کارهاي مديريتي جزو همين دسته به حساب ميآيد.
بخش کتابهاي فارسي ما بزرگترين بخش بين کتابهاي چند مليتي هست يعني در بين کتابهاي ديگري که وجود دارند و مربوط به زبانهاي ديگر هستند از همه بزرگتر بخش فارسي هست. حدود بيش از 3000 کتاب موجود هست که حدود 1500 نسخه در کتابخانه قديم داشتيم ولي ظرف اين 3 ـ 4 سال که مجموعهسازي انجام ميشد و در پايان اين مجموعهسازي کتابهاي فارسي ما از 3000 هم تجاوز کرد و اکثرا کتابهاي جديد هستند و همه با دقت تهيه و انتخاب شدند و سعي براين بوده که يک مينياتوري از مجموعهي بزرگ کتابخانه بشود. همان گونه که مجموعهي بزرگ کتابخانه، کتابهايي دارد در تمام زمينهها. براي مثال روانشناسي يا فلسفه يا اديان و مذاهب يا ادبيات، شعر، هنر و تمام طبقات موجود در دانش بشريرو در بر ميگيره و يا اين که تقسيم به کتابهاي داستاني و غيرداستاني ميشود. مجموعهي فارسي ما هم مثل يک مجموعه مينياتور کوچکتر، تمام اينهارا در بر ميگيرد و سعي شده شما در تمامي موضوعات، کتاب داشته باشيد. چون يکي از بزرگترين جاذبههاي کتابخانهي عمومي اين است که کتابها را در زمينههاي مختلف و ديدگاههاي مختلف جمعآوري کند و در دسترس علاقهمندان قرار بدهد. تلاش شده که اين جنبه هم در زمينهي کتابهاي فارسي رعايت بشود.
افراد در روز افتتاحيه بيشتر در چه رده سني و از چه قشري بودند؟ دانشجو، بزرگسالان يا کودکان؟
ـ واقعا نميتوانم به شما آمار بدهم ولي ميتوانم بگويم همه قشرها و ردههاي سني بودند. تعداد کودکان خيلي چشمگير بود که همراه با پدر و مادرهايشان ميآمدند و جوانها هم خيلي زياد بودند و هم چنين بزرگسالان.
ساعت کاري اين کتابخانه به چه صورت هست؟
ـ روزهاي هفته 9 صبح تا 9 شب، روزهاي شنبه 9 صبح تا 5 عصر و يکشنبهها هم 1 تا 5 عصر ميباشد.
مجموعهي DVDها به ويژه DVDهاي فارسي به چه صورت هست؟
ـ مجموعهي DVD خيلي بزرگ هست و مجموعهي DVD فارسي ما، فکر ميکنم از همه جا بزرگتر باشه که تعدادشان از 100 بيشتر است. فکر کنم 130 يا 140 تا ولي در کل، کتابخانه چندين هزار DVD دارد و مجموعهي کتابخانه بين 150 تا 170 هزار است. چون هنوز تعدادي به اين ساختمان نيامده و قرار است که بعداً اضافه شود، رقمي بين اين تعداد را ميگويم. بنابراين تعداد زيادي مواد سمعي و بصري هستند.
به جز شما، پرسنل ايرانيتبار ديگر هم در اين جا حضور ؟
ـ بله، خوشبختانه ما کارکنان فارسي زبان زيادي داريم و موقعي که هموطنان تشريف بياورند يک نفر در سطوح مختلف خواهد بود که از نظر زبان به آنهاکمک بکند. ما يک کتابدار جديد فارسي زبان داريم که به طور پاره وقت با ما همکاري دارند و خانم ديگري بيشتر در قسمت کودکان و نوجوانان کار ميکنند و مسئول روابط عمومي کتابخانه نيز يک خانم با ذوق و با استعداد ايراني است که فعال دارد.
سئوال ديگري که ميخواهم مطرح کنم و در باره آن کنجکاو هستم، اين است که بسياري از ايرانيها از سالهاي بسيار دور وارد کانادا شدند و مدتهاي مديدي در کانادا زندگي ميکنند و به همين دليل فرزندان بسياري از هموطنان، زبان انگليسي را در محيط ياد ميگيرند. تمايل والدين نسبت به فراگيري زبان فارسي فرزندانشان چگونه است؟ حضور خانوادههاي ايراني براي آموزش زبان فارسي به فرزندانشان در کتابخانهها به چه صورت است؟ آيا خانوادهها آگاهي لازم را به فرزندانشان براي خواندن کتابهاي فارسي ميدهند؟
ـ من فکر ميکنم علاقه به حفظ زبان فارسي نسبت به طي سالهايي که من اينجا کار ميکنم بين پدر و مادرها و بچهها و جوانها بيشتر شده. اين امر کاملا محسوس هست منتها استفاده از کل کتابخانه بايد در درجه اول قرار بگيرد و اينکه خانوادهها بايد به گونهاي عادت به کتاب خواندن و حضور در کتابخانه داشته باشند. در جواب بايد بگويم که بله توجه خانوادههاي ايراني به آموزش زبان فارسي به فرزندان بيشتر شده و از کتابهاي فارسي در اين زمينه استفاده ميکنند.
خانم کاشفي اگر لازم ميدانيد اطلاعات بيشتري در اختيار هموطنان قرار بدهيد، بفرماييد.
ـ تجربهي سالها کار کردن با مجموعهي فارسي به من ثابت کرده است که ايرانيها کتاب ميخوانند اگر غير از اين بود ما نميتوانستيم اين مجموعهرو گسترش بدهيم. البته هنوز خيلي جا دارد چرا که هنوز خيلي از افراد وفادارانه تشريف ميآورند و کتابهاي فارسي را استفاده ميکنند ولي اگر همه مطلع بشوند بيشتر تشريف ميآورند و تعداد استفاده کنندگان بيشتر ميشود.
کتاب وقتي وارد قفسه ميشود براي ابد آنجا نخواهد نماند. يعني کتابخانهي عمومي چون يک مجموعهي ايستا نيست و پويا هست. يک کتاب دائما در حال چرخش هست تا زماني که کهنه بشود و پاره بشود که در آن صورت از مجموعه خارج ميگردد. در نتيجه هر کتابي بايد ثابت بکند که ارزش آن فضايي که به آن داده ميشود را دارد. هرچه مردم از کتاب بيشتر استفاده کنند، امکان گسترش آن بيشتر خواهد شد. البته کتابخانه فقط مجموعهي فارسيرا ندارد و بقيهي قسمتهاي کتابخانه براي همه قابل استفاده هست که طبعا هر کسي با توجه به علايق خودش از کتابها استفاده ميکند. کتابخانهي عمومي را دانشگاه مردمي مينامند براي همين، هر کس هر طور تمايل داشته باشد که به خودش آموزش بدهد و اطلاعات کسب بکند، مطلب هست و افراد ميتوانند در تمامي زمينهها، کتاب يا DVD به امانت بگيرند. يکي از مسائل مهمي که به آن توجه شده سرويسهايي هست که براي مهاجرين درنظر گرفته شده. يعني مهاجرين هرگونه اطلاعي که لازم داشته باشند، ميتوانند از کتابخانه دريافت کنند. حتي در زمينههايي مثل کاريابي. البته نه به اين منظور که ما کار پيدا کنيم، در واقع ما منابعرا در اختيار تازه واردها قرار ميدهيم که بتوانند از آن استفاده ببرند. همين طور ميتوانند از مجموعهي ESL که ما خيلي به انجام اين برنامه بهخود ميباليم استفاده کنند. مجموعهي ESL کتابخانهي نورتونکوور خيلي غني و کامل هست و در سطوح مختلف از سطح پائين براي کساني که شروع ميکنند تا مقاطع بالاتر Toffle در دسترس عموم ميباشد و هميشه اين جا کسي هست که راهنماي افراد باشد.
در ارتباط با بخش کودکان نيز بايد اضافه کنم که اين کتابخانه خيلي وسيع و خيلي غني هست. بخش نوجوانان نيز به همين ترتيب و بخش بزرگسالان هم که هميشه جاي خودش را داشتهاست. بنابراين وقتي شما به کتابخانه ميآييد ميتوانيد از همهي بخشها ديدن کنيد و بخش مورد علاقهتان را پيدا کنيد.
در پايان بگويم که علاقهمندان در هر زمينهاي که سئوال داشته باشند، نه من تنها، بلکه همکاران خوب من در اختيارشان قرار خواهند داد چرا که از نظر کتابخانه، هيچ سئوالي بيمورد نيست و هر سئوالي ارزش خودش را دارد.
با تشکر از اطلاعات شما و ديگر همکارانتان.
مصاحبه با خانم Jane Watkins
لطفا خودتون را معرفي کنيد و سمت خود را در اين کتابخانه بيان کنيد.
ـ من جين واتکينز هستم و سمت رئيس کتابداران در کتابخانهي نورتونکوور را دارم.
نظرتان را در ارتباط با ساخت اين کتابخانه بگوييد؟
ـ من بياندازه از ساخت کتابخانهي جديد نورت ونکوور خوشحالم. اين مکان جايي است براي تمامي افراد جامعه تا از امکانات مختلف اين کتابخانه استفاده نمايند.
در ارتباط با بخش فارسي که در اين کتابخانه موجود است چه اطلاعات بيشتري ميتوانيد به ما بدهيد.
ـ ما فضاي بسيار گستردهاي داريم براي مردم که بيايند و از کتابخانه و تمامي منابع موجود در آن لذت ببرند و در اين کتابخانه 30 نوع طبقهبندي داريم. يک مجموعهي غني از کتابهاي فارسي وجود دارد که همکار فارسي زبان ما خانم فرشته کاشفي که در اين بخش فعاليت بسيار خوبي دارند، در تهيه مجموعهي فارسي داشتند که شامل DVDهاي مختلف به زبان فارسي هم ميباشد.
امکانات زيادي براي تمامي اقشار جامعه وجود دارد به علاوه اين کتابخانه امکانات ويژهاي را براي پاسخگويي به نيازهاي گروههاي مختلف از هر نژاد و فرهنگي تأمين ميکند. به همين منظور ما به اجتماع ايرانيان خوش آمد ميگويم که بيايند و از امکانات اين کتابخانه لذت ببرند.
چند سال هست که شما در کتابخانه فعاليت داريد؟
ـ من مدت 9 سال هست که در کتابخانه مشغول به کار هستم.
حضور ايرانيان را در استفاده از کتاب در کتابخانه چگونه ديديد؟
ـ حقيقتا ما راهنمايان خوبي داريم و از حمايت جامعهي ايراني برخوردار هستيم و ايرانيها خيلي به کتابخانه ميآيند و ما در اين جا خانم فرشته کاشفي را داريم که به صورت تمام وقت حضور دارند و ايشان برنامهريزي قسمت فارسي را انجام ميدهند و در نتيجه ما به برنامههاي اينترنتي هم دسترسي داريم که خيلي با دقت انجام شده است.
به عنوان آخرين سئوال آيا شما پيشنهاد خاص ديگري براي جامعه ايراني داريد.
ـ من شخصا خيلي از هم صحبتي و ارتباط با افراد خوشحال ميشوم. البته اينجا کارکنان ما افراد بسيار با معلوماتي هستند که در راهنمايي به مردم و ارتباط با آنها آمادگي دارند و تعدادي از اين افراد از جامعهي ايراني هستند و به تقاضاي ايرانيان رسيدگي ميکنند. کتابخانه شايد يکي از بهترين نمونههاي استفادهي صحيح و درست از مالياتها باشد و همانگونه که ميبينيد اين جا کتابخانهي بسيار زيبايي هست که افراد ميتوانند دور هم جمع بشوند و از امکاناتي مثل اتاقهاي ملاقات و يا انجمنهاي خواندن کتاب (Book Club) استفاده کنند.
|
آسيب شناسي كتابخانه هاي عمومي ايران (از ديد پژوهشگران ايراني) |
|
نويسنده : فردين كولائيان (عضو هيئت علمي وزارت جهاد كشاورزي) چکيده : در اين مقاله نگارنده با استناد به نظرات پژوهشگران ايراني به نقاط ضعف كتايخانه هاي عمومي ايران اشاره مي كند و در ادامه بر پايه يافته هاي همان پژوهشگران بخشي از راه كارهاي لازم جهت رفع اين كمبودها را نيز بر مي شمارد.
|
|
|
کليد واژه ها :كتابخانه هاي عمومي ايران – آسيب شناسي كتابخانه هاي عمومي ايران - وضعيت كتابخانه هاي عمومي ايران
|
|
مقدمه |
نظری به فرهنگ کتاب و کتابخانه در غرب ( پاریس)
برگرفته از کتاب: از لس آنجلس تا قزوین
اثر عباس عبدی
اگر گفته می شود که در غرب امکانات فساد به حد وفور در اختیار جوانان و مردم است، در مقابل باید گفت دولتهای غربی توانسته اند امکانات فرهنگی وسیعتری نیز در اختیار آنان قرار دهند، احتمالا می توان گفت این خدمات ارزانتر و فراوانتر است.
یک نمونه فرهنگ کتاب و کتابخانه است . گرچه با توجه به سطح درآمد مردم آنجا می توان گفت که احتمالا کتاب به نسبت ایران گرانتر است، ولی این امر سبب نمی شود که افراد نتوانند به سهولت و راحتی به هر نوع کتابی دسترسی پیدا کنند. در مجموع در شهر پاریس ۵۹ کتابخانه عمومی با تجهیزات کافی وجود دارد. در بروشور مربوط به کتابخانه ها قید شده است که : (( شما بدانید ( هر شهروند پاریسی) در نزدیک محل زندگی یا کار خود یا مدرسه فرزندتان یک کتابخانه مجهز وجود دارد.)) وقتی که می گوییم کتابخانه، فورا نباید در ذهن خودمان محل کوچک و کم تجهیزات و با مقررات سخت و شاقی را تصور کنیم .
یکی از دوستان ایرانی که به منزلشان رفته بودم تعریف می کرد که مدتی قبل فرزند چهار ساله ام را برای استفاده از کتابخانه به آنجا بردم. وقتی که از طریق فیش برق به سکونت من در این محل اطمینان یافتند، بلافاصله و در عرض چند دقیقه کارت عضویتی به نام خودم صادر کردند و تنها مبلغ صد فرانک به عنوان ودیعه ( در پایان عضویت مسترد می شود) گرفتند و سپس پسرم را روانه قسمت کودکان کردم و دو جلد کتاب با خودش آورد تا به امانت ببریم. کلیه کتابها با عکسهای رنگی، کاغذ و مقوای اعلا بود بطوری که باعث جذب کودک به کتاب می شد، جالب این بود که بعضی از آنها نیز با نوار ضمیمه بود تا کودکان بتوانند از طریق نوار به مطالعه کتاب پی ببرند. جامعه ای که خدمات فرهنگی خود را بدین سهولت در اختیار اتباع خارجی قرار می دهد، بدیهی است که برای شهروندانش به مراتب وضع بهتری ایجاد می کند.
کتابخانه های ژاپن
برگرفته از: دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی (نسخه آزمایشی)
كشور ژاپن يا نيهون[1] يا نيپو[2] ، مجمعالجزايري در اقيانوس كبير غربي نزديك ساحل شرقي آسياست كه شامل چهار جزيره اصلي هونشو[3] ، هوكايدو[4] ، كيوشو[5] ، شيكوكو[6] ، و تعدادي جزيره كوچك است. جمعيت اين كشور (طبق آمار سال 2000) 126700000نفر (70:9) و مساحت آن 377727 كيلومترمربع است. پايتخت اين كشور توكيو، حكومت آن مشروطه سلطنتي، و زبان رسمي آن ژاپني است (1: 638؛ 7:4).
تاريخچه. در شكلگيري تمدن ژاپن، تمدنهاي چيني، بودايي، و غربي نقش اساسي داشتهاند (223:8). ژاپنيها، در آغاز، از روشهاي حكومت، دانش، و فرهنگ كشور چين تقليد ميكردند و حكمرانان به پيروي از حكّام چين، در كاخهاي خود كتابخانههاي شخصي داشتند. كتابخانه خصوصي شاهزاده شوتوكو[7] (574-622 م.) نخستين كتابخانه در ژاپن محسوب ميشود. در قرن 8 م. مركز اسناد و آرشيو زوشورو[8] تأسيس شد (890:2). قديميترين كتاب تاريخ ژاپن به زبان كانجي در 712 م. گردآوري گرديد و احكام بودايي هياكومانتو[9] ، در سال 770 م. بر صفحات و قطعات چوبي چاپ شد (407:6).
در دوره سلسله نارا[10] (710-794 م.) مدارس ويژه نجيبزادگان و اشراف تأسيس گرديد و در كتابخانههاي آنها متون بودايي، نوشتههاي كلاسيك چيني، نسبشناسي، و تاريخ نگهداري ميشد (890:2).
در دوره سلسله هيان، ژاپنيها با قطع روابط فرهنگي با چين، فرهنگ مستقلي كسب كردند. پس از آن، بهتدريج تغييراتي در زبان نوشتاري آنان پديد آمد، در نتيجه، متون چيني ساده شد و دو خط ژاپني به نامهاي هيراگانا[11] و كاتاكانا[12] بهوجود آمد. اين دگرگونيها سادگي خواندن و نوشتن و افزايش تأليف كتاب به زبان ژاپني را بههمراه داشت (7: ج 13، ص 223).
ارتباط مجدد با چين در قرون 10-12 م. سبب نفوذ اديان بودايي و كنفوسيوسي و مذهب ذِن شد و متون مذهبي گوناگوني در كتابخانههاي معابد و مراكز ديني گردآوري گرديد. كتابخانه اون تِ ايي[13] (نارا) متعلق به ايزونوكامي نو ياكاتسوگا[14] (729-781 م.) و كوبائيدن[15] (كيوتو) متعلق به سوگاوارا ميچيزانه[16] (845-903 م.)، مجموعههاي خصوصي درباره آيينهاي بودايي و كنفوسيوسي بودند (407:6).
در دوره حكومت ساموراييها، از اوايل قرن 12 تا قرن 16م.، به گسترش علم و دانش و تأسيس كتابخانهها و مدارس پرداخته شد. از معروفترين كتابخانههاي اين دوران كتابخانه كانازاوا[17] (تأسيس 1275 م.) بود كه كتابهاي آن در اختيار محققان ديني قرار داشت. در اين دوران مدارسي همراه با كتابخانه بهوجود آمد كه عبارتند از: مدرسه و كتابخانه آشيكاگا گاكو[18] ، مدارس دولتي كنفوسيوس براي تربيت اشرافزادگان، مدارسي همراه با كتابخانه براي تربيت فرزندان سامورايي، و مدارس تراكويا[19] ويژه كودكان غيرسامورايي. در دوره سلسله اِدو[20] ، 170 مدرسه ايالتي و بيش از 800 تراكويا وجود داشت (4:5). كتابخانه كانازاوا با تعداد زيادي نسخه خطي بودايي و ده هزار منبع چاپي مربوط به طايفه هوجو در قرن 13 م. و مجموعه عظيم و غني كتابخانه آشيكاگا گاكو در موضوع پيشگويي هنوز برپا هستند.
در سال 1590م. شوگان توكوگاوا ايياسو[21] ، مؤسس آخرين حكومت شوگاني و يكي از طلبههاي فلسفه كنفوسيوس، از محققان براي انتشار كتاب دعوت كرد و به گردآوري منابع و كتب پراكنده پرداخت. وي داراي كتابخانهاي خصوصي به نام موميجيياما[22] بود. مجموعه اين كتابخانه بههمراه نسخ خطي و ناياب آن، هماكنون در كتابخانه سازمان خانواده سلطنتي[23] و كتابخانه كابينه[24] نگهداري ميشود و مجموعه مدرسه شوهيزاكا[25] (مدرسه دولتي ساموراييها) را نيز بهارث برده است (6: 407ـ 408).
با بازگشت ميجي[26] (1868)، پس از گذشت 250 سال انزواي ژاپنيها، دروازههاي كشور به روي خارجيان گشوده شد (890:2؛ 4:5) و دگرگونيهايي به روش غربي پديد آمد كه عبارتند از: تأسيس وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم و فرهنگ، تصويب قانون تحصيلات اجباري دوره ابتدايي در سال 1886، تأسيس دورههاي آموزش متوسطه و عالي، ايجاد دورههاي تربيت معلم، برگزاري دورههاي دوساله دانشكدهاي و سهساله دانشگاهي، و جز آن (9:4). در همين دوره، فنآوري بههمراه ديگر دانشها از كشورهاي اروپايي و امريكايي وارد ژاپن شد (408:6).
انتشارات. ژاپنيها پيش از آنكه كاغذسازي را از چينيها بياموزند، با روش سنتي نوعي كاغذ ميساختند. دولت ژاپن در سال 701 م. براي استفاده سازمانهاي دولتي نوعي كاغذ تهيه كرد. متون ادبي كوجيكي[27] و نيهون شوكي[28] مربوط به همين دوران هستند (10:4؛ 7: ج 13، ص 223).
در دوران كاماكورا[29] (1185-1333 م.)، با برقراري دوباره روابط فرهنگي چين و ژاپن، معابد بودايي ژاپن مركز تهيه و انتشار متون دستنويس بودايي گرديد. با ورود دستگاه چاپ و حروف رومي توسط مبلّغان مسيحي، كتابهاي ادبي، مذهبي، و آموزش زبان به چاپ رسيد كه ترجمه ژاپني كتاب >داستانهاي ازوپ<[30] از جمله آنهاست. در سال 1592 م. دستگاه چاپ با حروف متحرك مسي از كره به ژاپن وارد شد، اما هنوز چاپ سنتي در ژاپن متداول بود (10:4). در فاصله سالهاي 1590-1860، بيش از 2000 ناشر در سراسر ژاپن فعاليت داشتند كه از سودآوري مطلوبي نيز برخوردار بودند (408:6).
از دوره بازگشت ميجي، دولت از متخصصان اروپايي و امريكايي براي آموزش صنعت چاپ دعوت كرد و به تأسيس مركز انتشارات دولتي همّت گماشت. از سال 1912 تا 1926 چاپ كتاب با شمارگان زياد آغاز شد و متون كلاسيك و معاصر ژاپني و خارجي در قطع جيبي منتشر گرديد. در دوران جنگ جهاني دوم بهسبب كمبود كاغذ و اعمال مميزي، چاپ بهكندي انجام گرفت، اما با اتمام جنگ، صنعت چاپ دوباره رونق يافت. در سال 1991، انتشار 1400780000 عنوان كتاب و 139,19 روزنامه و نشريه ادواري گزارش شده است (11:4).
نخستين روزنامه انگليسيزبان در ژاپن در 1861 منتشر شد و در 1862 نخستين روزنامه ژاپني منتشر گرديد. اولين روزنامه ژاپني كه بهصورت مرتب انتشار مييافت، روزنامه يوكوهاما ماينيچي شيمبون[31] بود. نخستين مجله ژاپني نيز در سال 1867 منتشر شد (313:3-315، 364-367).
كتابخانه ملي. كتابخانه ملي ژاپن[32] ، كوكوريتسو كوكايي توشوكان[33] ، در سال 1948 تأسيس شد. اين كتابخانه، علاوه بر گردآوري منابع مورد نياز دولت، به عموم مردم نيز ارائه خدمت ميكند (32:4؛ 409:6).
كتابخانه ملي ژاپن داراي 38 شعبه از جمله كتابخانه سلطنتي سابق، كتابخانه تويو[34] (كتابخانه شرقي)، كتابخانه ديوان عالي[35] ، كتابخانههايي در سازمانهاي اجرايي و قضايي دولت، و كتابخانههاي مستقل در ساختمان مجلس است.
اين كتابخانه داراي تقريباً 5100000 جلد كتاب، 115500 عنوان نشريه ادواري، 328000 نقشه، 313500 صفحه صوتي، 170000 ميكروفيلم، 1645000 ميكروفيش، 240000 پاياننامه دكتري، و 5100 كتاب به خط بريل است. بودجه اين كتابخانه درسال 1993 برابر 15206610000 ين بوده است (1:8ـ2؛ 23:4، 32؛ 409:6).
نظام رايانهاي اين كتابخانه در سال 1971 راهاندازي شد و نخستين نشريه آن با عنوان >نمايه عمومي مذاكرات دو مجلس<[36] منتشر گرديد.
اطلاعات كتابشناختي انتشارات كشور، بر روي نوارهاي مغناطيسي پايگاه اطلاعاتي مركزي مارك ژاپن (ژاپو مارك) قرار گرفته است. كتابشناسي ملي ژاپن، كه بهطور هفتگي منتشر و بهصورت فصلي نمايهسازي ميشود، از جمله محصولات اين پايگاه است (409:6).
يكي از قديميترين و بزرگترين كتابخانههاي وابسته به كتابخانه ملي ژاپن كتابخانه تويو است كه در سال 1917 تأسيس شد و محققان ژاپني و غيرژاپني ميتوانند از منابع شرقي آن به زبانهاي ژاپني، فارسي، چيني، تركي، عربي، تبتي، و جز آن برخوردار شوند (1:11). بودجه اين كتابخانه كه توسط دولت ژاپن و مؤسسات داخلي و خارجي تأمين ميشود، در سال 1992 بالغ بر 4/2 ميليون ين بوده است (4:11). مساحت اين كتابخانه 7134 مترمربع و مجموعه آن تا سال 1994، 750000 جلد گزارش شده است (4:13-6).
كتابخانه تويو زير نظر هيأت امنا اداره ميشود و اعضاي دائمي آن 45 نفرند. برخي خدمات اين كتابخانه عبارتند از: انتشار يافتههاي تحقيقات شرقي محققان، تكثير كتابهاي كمياب كتابخانه براي محققان، تشكيل كلاسهاي زبانهاي شرقي، و تهيه كتابشناسي (1:12-6).
كتابخانههاي دانشگاهي. بازسازي كتابخانههاي دانشگاهي ژاپن، بهدنبال تحولاتي كه در نظام آموزشي پديد آمد در فاصله سالهاي 1950-1960 صورت پذيرفت. از جمله اين تحولات، تدوين استاندارد كتابخانههاي دانشگاهي در سال 1952 و بهدنبال آن تهيه فهرست مشترك كتابخانههاي دانشگاهي بود. در سال 1953 وزارت آموزش و پرورش، علوم، و فرهنگ ژاپن فهرست مشترك نشريات علمي شامل فهرست نشريات دانشگاهها و برخي مراكز تحقيقاتي را منتشر كرد.
از سال 1970، دانشگاهها بهتدريج به ماشيني كردن كتابخانهها روي آوردند و همكاري ميان كتابخانههاي دانشگاهي از سال 1979 آغاز شد. در سال 1986 مركز ملي نظامهاي اطلاعات علمي (ناكسيس)[37] بهعنوان شبكه اطلاعات دانشگاهي و سپس مركز ملي اطلاعات علمي ـ بازيابي پيوسته اطلاعات (ناكسيس ـ آيآر)[38] و ناكسيس ميل[39] ، دسترسي به منابع اطلاعاتي را براي استادان، دانشجويان، و كتابداران مهيّا ساخت.
در سال 1992، كتابخانههاي دانشگاهي ژاپن 186000000 جلد كتاب، 8000 كارمند تماموقت، و تقريباً 2200000 عضو داشته است (57:4-60).
از مهمترين كتابخانههاي دانشگاهي ژاپن، كتابخانه دانشگاه توكيو (تأسيس 1877) است كه 60 كتابخانه دانشكدهاي وابسته دارد. مخزن اين كتابخانه گنجايش 1269000 جلد كتاب دارد (1:13-6). كتابخانه مركزي دانشگاه مطالعات خارجي توكيو و دانشگاه مطالعات خارجي اوزاكا، منابعي براي مطالعات ايرانشناسي دارند. اين دو دانشگاه در رشته زبان و فرهنگ ايراني دورههاي كارشناسي و كارشناسي ارشد را ارائه ميدهند. تعداد كتابهاي فارسي كتابخانه دانشگاه مطالعات خارجي توكيو در سال 1992، 1634 جلد بوده است (27:10).
كتابخانههاي عمومي. نخستين كتابخانه عمومي ژاپن كه در قرن 8 م. تأسيس شد كتابخانه عمومي اون تِ ايي در ايالت نارا بود. كتابخانه آساكوسا[40] نيز نخستين كتابخانه عمومي سلسله رادو بهشمار ميرود. در سالهاي 1804-1829، افرادي به كار كرايه دادن كتاب مشغول بودند كه اين كار كمبود كتابخانههاي عمومي را تا حدّي جبران ميكرد (18:4). از اواسط قرن 18 تا اواسط قرن 19، بهتدريج كتابخانههاي عمومي در نقاط مختلف ژاپن تأسيس گرديد، اما نخستين كتابخانه عمومي بهشيوه امروزي در سال 1872 ايجاد شد.
در سال 1950، قانون كتابخانههاي عمومي به تصويب رسيد و از 1960 بهتدريج به شمار كتابخانههاي جديد افزوده شد (7: ج 13، ص 225؛ 36:4؛ 890:2؛ 4:5). انجمن كتابداران ژاپن در سال 1963، راهنماي >مديريت كتابخانههاي عمومي در شهرهاي متوسط و كوچك<[41] را نشر داد و در 1987 با انتشار نشريهاي، نقش و هدف كتابخانههاي عمومي را مشخص كرد (37:4).
كتابخانههاي عمومي ژاپن، علاوه بر بودجه دولتي، از برخي وزارتخانهها نيز كمك مالي دريافت ميكنند و انجمن كتابداران و انجمن ملي كتابخانههاي عمومي ژاپن بر فعاليتهاي آنها نظارت دارند (42:5).
خدمات مرجع از سال 1948 توسط كتابخانه شهر كوبه[42] آغاز گرديد و در سال 1961>راهنماي خدمات كتابخانههاي عمومي< تدوين شد و در اختيار كتابخانههاي عمومي قرار گرفت. در بخش فهرستنويسي، از كتابهاي >قواعد فهرستنويسي ژاپن<[43] ، >ردهبندي دهدهي ژاپن<[44] ، و سرعنوانهاي موضوعي <استفاده ميشود.
از آغاز دهه 1990 بخش عمدهاي از كتابخانههاي عمومي از رايانه استفاده ميكنند. با وجود نارسايي در نظام ارتباط بين كتابخانهاي، شبكه ارتباطي ميان كتابخانههاي مركزي توكيو، كتابخانه ملي، و كتابخانههاي ايالتها و شهرها برقرار بوده است.
ارائه خدمات به معلولان و ايجاد بخش كودكان از ديگر خدمات كتابخانههاي عمومي ژاپن است. تا سال 1992، بيش از 54 درصد كتابخانهها خدمات ويژه معلولان و 84 درصد آنها بخش مخصوص كودكان داشتهاند.
انجمن كتابخانههاي كودكان در سال 1953 تأسيس شد و در 1959 حدود 3/34 درصد كتابخانههاي عمومي بخش مخصوص كودكان ايجاد كرده بودند. درسال 1980، انجمن كتابداران ژاپن براي آموزش كتابداران كتابخانههاي كودك، دورههاي كوتاهمدت تشكيل داد. خدمات كتابخانهاي (رساندن كتاب كودك به خانهها) با هدف كاستن تأثير تلويزيون بر كودكان و جلب توجه آنان به مطالعه، توسط كتابخانههاي عمومي ايجاد شده است كه 75 درصد اين فعاليتها در مناطق روستايي و دورافتاده ژاپن انجام ميگيرد. در دهه 1980 تعداد اين نوع كتابخانهها حدود پنج تا شش هزار بوده است. در سالهاي اخير، كتابخانههاي كودكان يا بهصورت مستقل و يا بهعنوان بخشي از كتابخانههاي عمومي رشد چشمگيري داشتهاند. اكنون 35 تا 50 درصد امانت كتاب در كتابخانههاي عمومي مربوط به كتابهاي كودكان است. در كتابخانههاي كودكان، خدمات گوناگوني مانند كتابخواني، خيمه شببازي، و نمايش فيلم انجام ميشود (4: 40-45؛ 5:5).
كتابخانههاي آموزشگاهي. توسعه كتابخانههاي آموزشگاهي همراه با بازسازي نظام آموزشي ژاپن در اواخر دهه 1940 و اوايل دهه 1950 انجام گرفت. با اجباري شدن دوره ششساله ابتدايي و سهساله راهنمايي نياز به كتابخانههاي آموزشگاهي افزايش يافت. بهدنبال شكلگيري انجمن كتابخانههاي آموزشگاهي در سال 1950 و تصويب قانون كتابخانههاي آموزشگاهي، اين كتابخانهها گسترش يافتند. كتابخانههاي آموزشگاهي تحت نظارت شوراي آموزش و پرورش شهرداري[45] و مؤسسه تحقيقات آموزشي ايالتي[46]فعاليت دارند. در آمار سال 1993، فضاي كتابخانههاي مدارس ابتدايي 9/117 مترمربع، دوره راهنمايي 7/123 مترمربع، و دبيرستاني 1/300 مترمربع بوده است. حد متوسط تعداد كتابهاي كتابخانههاي مدارس ابتدايي 6830 جلد، مدارس راهنمايي 7977 جلد، و دبيرستانها 21402 جلد است. روش ردهبندي كتاب در اين كتابخانهها طبقهبندي دهدهي جهاني است. برگزاري مسابقات كتابخواني، اجراي نمايش، تهيه فهرست كتابها، و كتابخواني گروهي از خدمات اين كتابخانههاست. از سال 1993 آموزش استفاده از كتابخانه براي دانشآموزان دبيرستاني اجباري شده است. اين كتابخانهها از رايانه نيز استفاده ميكنند.
كتابداران كتابخانههاي آموزشگاهي، علاوه بر گذراندن درسهايي از دورههاي كتابداري دانشگاه، بايد گواهينامه معلمي نيز داشته باشند (49:4-56).
كتابخانههاي تخصصي. انجمن كتابداران كتابخانههاي تخصصي ژاپن در سال 1952 تأسيس شد كه آموزش كتابداران كتابخانههاي تخصصي و تأسيس شبكه كتابخانههاي تخصصي از فعاليتهاي اين انجمن است (7:5). تا سال 1991، بالغ بر 2207 كتابخانه تخصصي در ژاپن وجود داشته است. كه برخي عبارتند از: كتابخانههاي تخصصي نهادهاي دولتي، كتابخانههاي تخصصي وابسته به حكومتهاي محلي، كتابخانههاي وابسته به دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي، كتابخانههاي وابسته به انجمنها و مؤسسات علمي، كتابخانههاي وابسته به مراكز بازرگاني، كتابخانههاي وابسته به دولتهاي خارجي و سازمانهاي بينالمللي، و كتابخانههاي متفرقه.
بيشتر كتابخانههاي تخصصي ژاپن از نظامهاي پيشرفته اطلاعرساني استفاده ميكنند. تعداد 2000 شبكه اطلاعات بازرگاني در اين كشور مورد استفاده 50 درصد كتابخانههاي تخصصي بوده است و، تا سال 1992، حدود 60 درصد اين كتابخانهها از فنآوريهاي نوين استفاده كردهاند.
مركز اطلاعرساني علوم و فنآوري ژاپن[47] (تأسيس 1957)، در سال 1988 حدود 15000 عنوان مجله به زبانهاي ژاپني و غيرژاپني، گزارشهاي فني، خلاصه مذاكرات همايشها، و ساير منابع داشته است. فعاليتهاي اصلي اين مركز شامل تهيه چكيده از نشريات ژاپني و خارجي و ايجاد بانك اطلاعاتي از آنها، ارائه اطلاعات كتابشناختي اين چكيدهها در سطح جهاني، ايجاد پايگاه اطلاعاتي جهت پاسخگويي به درخواستهاي خارج از كشور در حوزه علوم و فنون ژاپن، و ارائه اطلاعات مربوط به عناوين نشريات ادواري به زبان انگليسي و چكيده بعضي از آنهاست.
ژاپن داراي 104 كتابخانه در دانشكدههاي پزشكي است. اين كتابخانهها بهخوبي سازمان يافتهاند و تقريباً همه آنها داراي پايانههاي رايانهاي جهت ارائه خدمات پيوسته با استفاده از پايگاههاي اطلاعاتي شناختهشده هستند (411:6).
حرفه كتابداري. انجمن كتابداران ژاپن در سال 1892 بهوجود آمد و در سال 1903، نخستين دوره كوتاهمدت آموزش كتابداري را برگزار كرد (89:4). مؤسسه تربيت كتابداران[48] در سال 1921 تحت نظارت وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم و فرهنگ با ارائه دورههاي يكساله كتابداري پديد آمد. اين مؤسسه در سال 1964 با نام دانشكده ملي كتابداري به تربيت كتابدار پرداخت و در سال 1980 به دانشگاه ملي كتابداري و اطلاعرساني تبديل گرديد و دوره كارشناسي ارشد كتابداري را در سال 1984 تأسيس كرد (8:5).
كلاسهاي آموزش كتابداري دانشگاه كيو[49] در سال 1951 تشكيل شد و دوره كارشناسي ارشد كتابداري آن در 1967 و دوره دكتري آن در 1975 آغاز گرديد. اكنون تعداد زيادي از دانشگاههاي اين كشور درسهايي از علوم كتابداري را در برنامههاي آموزشي برخي رشتهها گنجاندهاند (90:4-91).
در حدود 500 انجمن و كانون كتابداري در ژاپن فعاليت دارند. مهمترين و قديميترين آنها انجمن كتابداران ژاپن است كه از اعضاي ايفلاست. اين انجمن در راه توسعه كتابخانهها، ايجاد هماهنگي ميان كتابخانههاي داخل كشور، و برقراري ارتباط با انجمنهاي كتابداري خارج از كشور فعاليت گستردهاي دارد. انتشار راهنماها، متون مربوط به كتاب و كتابخانه، و نشريات از جمله فعاليتهاي اين انجمن است.
ساير انجمنهاي كتابداري ژاپن عبارتند از: انجمن كتابخانههاي دانشگاههاي خصوصي (تأسيس 1930)، شوراي كتابخانههاي دانشگاه ملي (تأسيس 1924)، انجمن مدرسه كتابداري ژاپن (تأسيس 1950)، انجمن كتابخانههاي تخصصي ژاپن (تأسيس 1952)، شوراي ملي كتابخانههاي عمومي ژاپن (تأسيس 1967)، انجمن كتابخانه دانشكدههاي خصوصي (تأسيس 1977)، انجمن علوم اطلاعرساني و فنآوري، انجمن كتابخانههاي علوم پزشكي، انجمن كتابداري هوكايدو، و انجمن كتابشناسي فرانكو ـ ژاپن. انجمنهاي ديگري نيز در حوزه كتابداري كشاورزي، كتابداري بيمارستاني، كتابداري حقوق، كتابداري موسيقي، و كتابداري داروسازي فعاليت دارند (4: 93-107؛ 411:6).
مآخذ :
1) Britannica Book of the Year 1996. Chicago: Encyclopedia Britannica Inc, 1996; 2) Japan: An Illustrated Encyclopedia. Tokyo: Kodansha, 1993; 3) "Japan". Japan Encyclopedia, PP. 313-315, 364-367; 4) Japan Library Association. Librarianship in Japan. Tokyo, 1994; 5) Idem. Libraries in Japan. Tokyo, 1980; 6) Kon, Madoko. "Japan". World Encyclopedia of Library and Information Services, PP. 407-411; 7) Nakamura, Hatsuo. "Japan Libraries and Information Centers". Encyclopedia of Library and Information Science. Vol. 13. PP. 222-238; 8) National Diet Library. National Diet Library: Kokuritsu Kokkac Tashokan. Tokyo, 1992; 9) The State of World Population 2000. UNFPA; 10) Tokyo University of Foreign Studies 1992. Tokyo, 1993; 11) "Toyo Bunko Foundation". A Guid to the Toyo Bunko. Tokyo, 1983; 12) Idem. "The Toyo Bunko" The Oriental Library 1993/ 94. Tokyo, 1994; 13) University of Tokyo. General Library, University of Tokyo Library System. Tokyo, 1991.
پروين انوار (استعلامي) - تلخيص سودابه نوذري
یک شاخه گل سفید تقدیم تو باد
رقصیدن شاخه بید تقدیم تو باد
تنها دل ساده ایست دارائی ما
آن هم شب عید تقدیم تو باد